Kentsel Dönüşüm Müteahhit Yüzde Kaç Alır? Basit Bir Anlatımla
Kentsel dönüşüm… Bu kelimeyi son yıllarda sıkça duyuyoruz, değil mi? Eskişehir’in gelişen mahallelerinde, İstanbul’un eski semtlerinde ya da herhangi bir büyük şehirde… Herkesin dilinde, ama işin mutfağına girmeyenler için biraz karmaşık olabilir. Peki, kentsel dönüşümde müteahhit ne kadar alır? Hadi, bunu biraz daha anlaşılır hale getirelim.
Kentsel Dönüşüm Nedir?
Kentsel dönüşüm, bir bölgedeki eski ve yıpranmış yapıları yenileyerek, daha modern, güvenli ve yaşanabilir hale getirmek amacıyla yapılan büyük bir projedir. Bu projelerde, devreye giren en önemli aktörlerden biri de müteahhitlerdir. Ama bu projeler sadece binaları yenilemekle kalmaz; aynı zamanda çevre düzenlemeleri, altyapı çalışmaları ve bazen bir mahalleyi baştan sona dönüştürmek gibi çok kapsamlı bir süreci içerir.
E şimdi diyebilirsiniz ki, “Evet, ama bu müteahhit ne alıyor?” İşte tam da burada işler biraz daha ilginçleşiyor. Çünkü, kentsel dönüşümde müteahhitin alacağı pay, biraz ticari bir pazarlık ve birkaç faktöre bağlı. Kısacası, her işin bir maliyeti, her işin bir getirisi var.
Kentsel Dönüşümde Müteahhit Yüzde Kaç Alır?
Bu sorunun cevabını verirken, işin içine birkaç önemli faktör giriyor: yapının büyüklüğü, projedeki riskler, yapılan anlaşmanın türü ve hatta bazen yerel yönetimin katkıları… Genelde müteahhit, proje tamamlandıktan sonra inşa edilen konutlardan ya da ticari alanlardan aldığı bir oranla ödüllendirilir. Peki, bu oran ne kadar?
Türkiye’de kentsel dönüşüm projelerinde müteahhitin aldığı pay, genellikle yüzde 30 ile yüzde 50 arasında değişir. Bazen daha düşük, bazen de daha yüksek olabiliyor, ama çoğunlukla bu aralıkta kalıyor. Yani, örnek vermek gerekirse, diyelim ki bir bina yıkılıp yeniden inşa edilecek ve 10 daire yapılıyor. Müteahhit bu 10 daireden en az 3, en fazla 5 daireyi alabilir. Bunun yanı sıra, projede ticari alanlar da varsa, onlardan da bir pay alması olası. Bu oran, müteahhitin ne kadar işin içinde olduğuna, proje risklerine ve genel anlaşma şartlarına bağlı olarak değişiyor.
Bununla birlikte, müteahhitin aldığı pay genellikle proje sahibinin (yani o bina veya araziyi satan kişinin) riskine karşılık gelir. Yani, müteahhit, yıkılan binadan elde edilen karın bir kısmını almak için o riski üstlenir. Eğer her şey yolunda giderse, müteahhit ciddi bir kazanç elde eder. Ama işler ters giderse (yani projede beklenmedik sorunlar, gecikmeler, maliyet artışları olursa), işte o zaman müteahhitin karı da azalır.
Kentsel Dönüşümde Anlaşma Türleri
Peki, müteahhitin aldığı yüzde tam olarak nasıl belirleniyor? Burada farklı anlaşma türleri devreye giriyor:
1. Paylaşımlı Sistem:
Bu en yaygın anlaşma şeklidir. Burada, müteahhit inşaatı yapar ve biten projeden belirli bir oran alır. Örneğin, yapılan bina tamamlandıktan sonra müteahhit 10 dairenin 3’ünü alabilir. Kalan daireler ise proje sahibinin olur. Bu tür anlaşmalar, müteahhitin inşaatın kalitesine ve hızına göre daha fazla kazanç sağlamasına olanak tanır.
2. Satıştan Pay Alma:
Bazı projelerde, müteahhit inşaatı bitirdikten sonra, daireleri veya dükkanları satar ve elde edilen gelirden bir pay alır. Bu durumda müteahhitin aldığı oran, satışın hızına ve dairelerin satış fiyatına bağlı olarak değişir.
3. Tamamlayıcı İşler:
Bazen müteahhit sadece inşaatı değil, aynı zamanda projenin diğer kısımlarını da üstlenir. Mesela, iç mekan düzenlemeleri, çevre düzenlemesi gibi ek işlerde de pay alabilir. Bu da müteahhitin kârını artıran bir durumdur.
Kentsel Dönüşüm ve Riskler
Kentsel dönüşüm projeleri her ne kadar heyecan verici ve kazançlı olsalar da, riskleri de beraberinde getiriyor. Özellikle eski binaların yıkımı, çeşitli beklenmedik sorunları beraberinde getirebilir. Örneğin, eski binalarda daha önce gözlemlenmeyen yapısal sorunlar ortaya çıkabilir. Böyle durumlarda, müteahhitin aldığı pay azalabilir ya da daha fazla masraf yapması gerekebilir.
Yani, bir müteahhit için kentsel dönüşüm, yüksek ödüller vaat etse de, riskleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Şehirde bir binanın yıkılmasından sonra ortaya çıkacak taşların, boruların ve diğer yapı malzemelerinin öngörülemeyen masrafları, projenin maliyetini artırabilir.
Eskişehir’de Kentsel Dönüşüm: Gözlemlerim
Eskişehir’in gelişen bölgelerinde kentsel dönüşüm projelerinin başladığını görebiliyorum. Özellikle eski yapıların yıkılıp, modern konutların yükseldiği mahallelerde, herkesin aklında aynı soru var: “Müteahhit ne kadar alacak?” Çevremdeki bazı arkadaşlarım, eski binaların yerinde inşa edilen modern yapıları merakla izliyorlar, ama çoğu da bu sürecin müteahhitler için nasıl bir ekonomik fırsat oluşturduğunu sormaktan çekinmiyor.
Bazen düşündüğümde, kentsel dönüşümün sadece inşaat sektörünü değil, o mahallelerin sosyal yapısını ve ekonomisini de etkilediğini fark ediyorum. Yani müteahhitin aldığı pay sadece inşaatla ilgili bir kazanç değil, aynı zamanda o bölgenin geleceğini şekillendiren bir faktör. Kentsel dönüşümün, Eskişehir gibi şehirlerde ne kadar hızlı ilerlediği ve nasıl şekillendiği, ekonomik ve sosyal açıdan önemli değişimlere yol açıyor.
Sonuç
Kentsel dönüşüm projelerinde müteahhitin aldığı pay, genellikle yüzde 30 ile yüzde 50 arasında değişiyor, ancak bu oran projeye ve anlaşmalara göre farklılık gösterebiliyor. Burada önemli olan şey, müteahhitin aldığı payın sadece inşaatla ilgili değil, aynı zamanda bölgenin sosyal ve ekonomik geleceğini de etkileyen bir faktör olduğudur. Kentsel dönüşümün işin maddi boyutunun ötesinde, toplumsal etkilerini de göz önünde bulundurmak gerek. Bu süreç, şehirlere yeni bir kimlik kazandırırken, aynı zamanda ekonomiyi ve yaşam alanlarını dönüştürüyor.