Kategori: Makaleler

Yüksek Hızlı Trenden Nasıl Bilet Alınır? Eskişehir’de yaşayan bir araştırmacı olarak, hızlı trenle yolculuğun hem zaman kazandıran hem de konforlu bir seçenek olduğunu söyleyebilirim. Ama işin zor yanı, bilet almak bazen bir strateji oyunu gibi hissettirebilir. Bu yazıda, yüksek hızlı trenden nasıl bilet alınır konusunu bilimsel bir mercekten ama herkesin anlayacağı bir dille ele alacağım. Hedefimiz, tren yolculuğuna başlamadan önce tüm süreci kafamızda netleştirmek ve gereksiz stresten kaçınmak. Bilet Alım Sürecini Anlamak: Neden Zor Olabiliyor? Yüksek hızlı tren biletleri, popüler rotalarda özellikle tatil ve hafta sonu dönemlerinde hızla tükenir. Bunu anlamak için basit bir ekonomik prensibi hatırlayabiliriz: arz ve talep.…

Yerli Deterjanlar Hangileri? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifi İstanbul’un kalabalık sokaklarında yürürken, metroda insanları gözlemlediğimde aklıma sık sık gelen bir soru var: Yerli deterjanlar hangileri? Bu sorunun cevabı sadece marka ve üretici bilgisiyle sınırlı değil; toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında da birçok katmanı barındırıyor. İstanbul’da, 29 yaşında ve bir sivil toplum kuruluşunda çalışan biri olarak, günlük hayatın içinden örneklerle bu konuyu irdelemek mümkün. Toplumsal Cinsiyet Perspektifi Toplu taşımada yanımdaki yolcunun çantasındaki deterjan paketini fark ettim: yerli bir markaydı. İçimdeki sivil toplum çalışanı olarak düşündüm: neden hâlâ temizlik ürünleri kadınlarla özdeşleştiriliyor? Market raflarında ve reklam panolarında yerli…

Eglog Edebiyatta Ne Anlama Gelir? İstanbul’da yaşıyorum, 27 yaşındayım ve gündüzleri ofiste masa başında çalışıyorum. Akşamları ise blog yazmak, benim için hem bir kaçış hem de kendimle baş başa kalma anı. Geçen gün oturmuş kahvemi yudumlarken bir anda aklıma geldi: “Eglog edebiyatta ne anlama gelir?” Kendi kendime düşündüm; neden edebiyat derslerinde hep bazı terimler kulağa uzak gelir ya, işte eglog da öyle bir kelimeydi benim için. Ama aslında tam olarak anladığınızda, o kadar da uzak değilmiş. Eglog Nedir, Nereden Gelir? Eglog, basitçe söylemek gerekirse pastoral şiir veya kırsal yaşamı konu alan kısa şiir türüne verilen isim. Ama sadece köy ve…

Ateşten Gömlek: Tarihin ve Romanın Kesiştiği Nokta Tamam, öncelikle söyleyeyim: Halide Edib Adıvar’ın Ateşten Gömlek’i tek kelimeyle tarihi bir serzeniş, politik bir manifesto ve edebiyatın bir bakıma savaş günlüğü. Romanın yazıldığı dönem ise 1919-1922 yılları arasında, yani Kurtuluş Savaşı’nın tam ortasında. Evet, o kaotik, belirsiz ve aslında bir ulusun yeniden doğmaya çalıştığı dönem. Bu yüzden eser sadece bir roman değil; aynı zamanda savaşın, vatan sevgisinin, kadının toplumsal rolünün ve bireysel cesaretin bir kaydı. Ama ben burada tek lafla övmeyeceğim; romanın güçlü ve zayıf yönlerini tek tek tartışacağım. Çünkü gerçekçi olmak gerek, eleştiri de bu işin tuzu biberi. Güçlü Yönleri: Tarihin…

Kamulaştırma: Güç, İktidar ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Analiz Bir şehir planlaması tartışmasında, bir devlet projesinde veya altyapı yatırımlarında karşımıza çıkan kamulaştırma uygulamaları, sadece ekonomik bir işlem değildir. Bu süreç, güç ilişkileri, iktidar biçimleri ve toplumsal düzenin nasıl tesis edildiğiyle doğrudan ilgilidir. Kamulaştırma, bir bakıma devletin meşruiyetini ve yurttaşlık haklarını sorgulayan bir aynadır. Bu nedenle, neden ve nasıl yapıldığı sorusu, sadece hukuki bir mesele değil; siyaset bilimi açısından merkezi bir konudur. Kamulaştırmanın Siyasî Temelleri Kamulaştırma, klasik anlamıyla devletin özel mülkiyeti kamu yararı gerekçesiyle devralmasıdır. Ancak bu basit tanım, arkasındaki güç dinamiklerini ve ideolojik çerçeveleri gizler. Modern siyaset bilimi, kamulaştırmayı incelerken…

Biz Kimin Zürriyetindeniz? Kimlik ve Soy Bağlarının Sorgulanması İçimdeki mühendis böyle diyor: “Soy, genetik bir bağdır; kimin zürriyetinden olduğumuzu belirlemek için DNA analizi yeterli.” İçimdeki insan tarafı ise fısıldıyor: “Ama insan olmak sadece genetikle mi ölçülür? Kültür, tarih, aidiyet ve yaşanmışlık da bir o kadar önemli.” İşte bu sorunun içinde, kendimi sürekli tartışırken buluyorum. Biz kimin zürriyetindeniz sorusu, sadece biyolojik bir miras sorusu değil; aynı zamanda kim olduğumuzu, nereden geldiğimizi ve toplum içindeki yerimizi sorgulatan bir kapı. Tarihsel Perspektif: Soy ve Aile Bağlarının Önemi İçimdeki mühendis diyor ki: “Tarihsel olarak insanlar kimin zürriyetinden olduklarını kayıtlara dayalı olarak belirlemişler. Soy kütükleri,…

Giriş: Para, Değer ve İnsan Deneyimi Üzerine Bir Düşünce Hayatın bir noktasında herkes, bir tür takas ya da değişim deneyimlemiştir. Bir arkadaşınıza bir kitap verirken, bir ürün satın alırken ya da uluslararası bir seyahatte döviz değiştirirken farkında olmadan kambiyo ile karşı karşıya kalırsınız. Peki, “Kambiyo nedir?” sorusunun ardında sadece ekonomi mi yatar, yoksa etik, bilgi ve varlık boyutları da mı vardır? İnsan, değer kavramını sorguladığında, basit bir para değişimi bile epistemolojik bir meseleye dönüşebilir; çünkü hangi değerin neye denk olduğunu bilmek, bilgiye dayanır. Aynı zamanda ontolojik bir sorgulama da söz konusudur: Para, değer ve değişim kavramları, gerçeklik ve varlık ile…

Yürek Hayvanın Neresi? Yürek… O kadar derin bir şey ki. Bazen yüreğini hissettiğini sanırsın ama bir anda kaybolur, birdenbire yerini değiştirir gibi olur. Kayseri’nin soğuk sabahlarında, evden çıkarken, kahvemi içerken, sokakta yürürken hep aklımda bir soru vardır: Yürek hayvanın neresi? Çok uzun zaman önce, bu soruyu gerçekten sormamıştım. Ama şimdi soruyorum çünkü yüreğim, bana hiç bu kadar yabancı gelmemişti. Hissediyorum ama anlayamıyorum. Hep bir boşluk, bir eksiklik, bir arayış… Kırılganlık ve Çekişmeler Geçen hafta kaybolan bir şeyim vardı, ne olduğunu anlayamadım. İnsan bazen kaybettiği şeyi bile bilmez, ama kaybettiği her şeyin yerini arar. İşte ben de öyleydim. Bir akşam, bir…

Hititler Kendilerine Ne Derdi? Arkadaş Sohbetinde Tarih Hititler kendilerine ne derdi? Bazen arkadaşlarla oturup kahve içerken bunu soruyorum ve herkes bana “Yine tarih kafasına mı taktın?” diye bakıyor. İçimdeki ben hemen gülmeye başlıyor: “Tamam, belki de haklısınız, ama düşünsenize… Hititler sabah uyanıyor, kahvaltıda ‘Günaydın Nesil Kurus, kahveni aldın mı?’ diye birbirine soruyor.” Ve işte bu noktada kendimle dalga geçmeden duramıyorum: “Tamam, ben de sabahları kahve almadan işe başlamıyorum, ama en azından benim adım Nesil Kurus değil.” Tarihçiler ve arkeologlar Hititler kendilerine ne derdi sorusuna farklı cevaplar veriyor. Resmi yazıtlarda kendi dillerinde “Nesili Kurus” veya sadece “Hatti halkı” diye geçiyor. Ama…

Kalibrasyon Neden Bozulur? Toplumsal Bir Bakış Hayatın içinde kalabalıklarla ve tekil deneyimlerle sürekli etkileşim halindeyiz. İnsan ilişkileri, kurumlar ve normlar, çoğu zaman görünmez bir denge üzerine kuruludur. Kalibrasyon, bu bağlamda, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde sistemlerin uyumunu ifade eder. Ama peki, bu uyum neden bozulur? Bu yazıda, kalibrasyonun bozulmasının toplumsal, kültürel ve yapısal boyutlarını tartışacak, örnek olaylarla ve akademik verilerle destekleyeceğiz. Kalibrasyon Kavramının Temelleri Kalibrasyon, teknik anlamının ötesinde, toplum ve birey ilişkilerinde uyum, denge ve doğruluk ölçütlerini ifade eder. Bir organizasyonda ya da sosyal ilişkilerde kalibrasyon bozulduğunda, iletişim aksar, roller yanlış anlaşılır ve eşitsizlik artar. Sosyolog Pierre Bourdieu’nün sosyal…